Әділ әрі ашық сайлау – демократиялық қоғамның басты белгілерінің бірі. Құрылтай сайлауы да осы қағидаларға негізделуі тиіс. Себебі халықтың сенімі мен қоғамның тұрақтылығы сайлау үдерісінің қаншалықты заңды әрі ашық өткеніне байланысты.
Құрылтай сайлауы барысында барлық кандидаттарға тең мүмкіндік берілуі қажет. Әрбір үміткер өз бағдарламасын халыққа еркін таныстырып, пікірталастарға қатысып, қоғамның сұрақтарына жауап беруі тиіс. Бұл сайлаушыларға кандидаттардың білімі мен қабілетін бағалауға мүмкіндік береді.
Ашықтықтың тағы бір маңызды белгісі – сайлау барысы туралы ақпараттың қолжетімді болуы. Дауыс беру ережелері, кандидаттардың өмірбаяны, сайлау нәтижелері халыққа дер кезінде жарияланса, қоғамның сайлауға деген сенімі артады. Сонымен қатар бақылаушылардың қатысуы мен заң талаптарының сақталуы сайлаудың әділ өтуіне ықпал етеді.
Құрылтайдың негізгі міндеті – халықтың ұсыныстарын тыңдап, елдің дамуына қатысты маңызды мәселелерді талқылау. Сондықтан оның құрамына кәсіби тәжірибесі мол, қоғамға еңбегі сіңген азаматтардың сайлануы маңызды. Олар өз қызметінде әділдік пен жауапкершілік қағидаларын ұстануы керек.
Қоғамда әділ сайлау қалыптасқан жағдайда азаматтардың белсенділігі де артады. Олар өз дауысының маңызды екенін түсініп, қоғамдық өмірге көбірек араласа бастайды. Бұл демократиялық мәдениеттің қалыптасуына және азаматтық жауапкершіліктің нығаюына ықпал етеді.
Сайлау нәтижесі қандай болса да, ең бастысы – оның заң талаптарына сәйкес өтуі. Сонда ғана халықтың таңдауына құрмет көрсетіліп, қоғамдық келісім сақталады. Бұл елдің тұрақты дамуының негізгі шарттарының бірі болып табылады.
Қорытындылай келе, құрылтай сайлауындағы ашықтық пен әділдік – қоғамның мемлекетке деген сенімін арттыратын басты факторлар. Заң талаптарының сақталуы, тең мүмкіндік және жариялылық еліміздің демократиялық құндылықтарының нығаюына негіз болады.
Әбдімәлік БЕЛГІБАЙ,
ҚР журналистер одағының мүшесі,
Қ.Қазиев атындағы сыйлықтың лауреаты,
«Оңтүстік Қазақсатан газетіне 100 жыл»
мемлекеттік медалінің иегері.